Zastosowanie nadtlenku wodoru oraz 17β-estradiolu i jego metabolitów jako biomarkerów w sposobie diagnozowania in vitro chorób neurodegeneracyjnych
ZESPÓŁ AUTORSKI
Gdański Uniwersytet Medyczny
- Magdalena Górska-Ponikowska - kierownik zespołu,
- Jarosław Sławek
- Paulina Bastian
- Lucyna Konieczna
- Jarosław Dulski
- Tomasz Bączek
- Narcyz Knap
- Michał Woźniak
- Mariusz Belka
- Alicja Kuban-Jankowska
Uniwersytet Gdański
- Dagmara Jacewicz
- Joanna Drzeżdżon
CO MOŻNA OSIĄGNĄĆ DZIĘKI WYNALAZKOWI?
Zastosowanie zaproponowanego sposobu diagnostyki choroby Parkinsona daje możliwość diagnozy pacjentów w fazie przedklinicznej i prodromalnej, u których nie występują jeszcze objawy ruchowe choroby. Rozpoznanie choroby Parkinsona opiera się głównie na stwierdzeniu typowych objawów ruchowych, jednak proces neurodegeneracji zaczyna się wiele lat wcześniej. Diagnostyka oparta na identyfikacji charakterystycznych wewnątrz neuronalnych inkluzji, znanych jako ciała Lewy’ego, wymaga pobrania próbki mózgowia, dlatego wykonuje się ją jedynie post mortem. W praktyce klinicznej w wybranych przypadkach stosowane jest badanie ze znacznikiem dla transportera dopaminy o nazwie DAT-SCAN, jednak znacznym ograniczeniem tego badania jest jego wysoki koszt i ograniczona dostępność. Dostępne obecnie leczenie jest jedynie objawowe, ale aktualnie trwają badania nad lekiem modyfikującym przebieg choroby. Diagnostyka opracowana przez autorów wynalazku jest prostym, tanim i nieinwazyjnym badaniem obejmującym analizę poziomu nadtlenku wodoru i 17β-estradiolu oraz jego metabolitów w surowicy krwi pacjenta. Wynalazek ten ma szeroki potencjał zastosowania zarówno w medycynie klinicznej, jak i w przemyśle biotechnologicznym. Może mieć zastosowanie w badaniach nad znalezieniem potencjalnego leku modyfikującego przebieg choroby celem identyfikacji pacjentów we wczesnym stadium klinicznym. Jego wdrożenie mogłoby przyczynić się do znacznego postępu w diagnostyce choroby Parkinsona, poprawiając jakość życia pacjentów oraz wspierając rozwój nowoczesnej neurologii.
ISTOTA WYNALAZKU
Przedmiotem wynalazku jest zastosowanie nadtlenku wodoru oraz 17β-estradiolu i jego metabolitów jako biomarkerów w sposobie diagnozowania in vitro chorób neurodegeneracyjnych, zwłaszcza choroby Parkinsona.
Choroba Parkinsona jest drugą, po chorobie Alzheimera, najczęściej diagnozowaną chorobą neurodegeneracyjną z częstością występowania około 0,3% całej populacji i około 1% w grupie osób powyżej 60 roku życia. Charakteryzuje się utratą neuronów dopaminergicznych w części zbitej istoty czarnej mózgowia, która ma swoje zakończenia w prążkowiu. Zaburzenia przepływu bodźców dopaminergicznych z części zbitej istoty czarnej do prążkowia prowadzi do zaburzeń ruchowych, takich jak spowolnienie psychoruchowe, drżenie spoczynkowe i sztywność mięśniowa.
Prace badawcze Twórców wynalazku nad poszukiwaniem specyficznych biomarkerów choroby Parkinsona doprowadziły do oznaczenie w surowicy krwi metabolitów estradiolu, E2, ALFA E2, 2OHE1, 2OHE2, 2MEOE2, 4OHE1, 4MEOE1, 16OHE1, które mogą być przydatne w diagnostyce choroby Parkinsona, oraz późniejszym monitorowaniu rozwoju tej choroby. Opracowana została prosta, tania i nieinwazyjna metoda diagnostyki oraz badania predyspozycji wystąpienia choroby Parkinsona, która daje możliwość na poprawę efektywności badań naukowych poszukujących potencjalny lek modyfikujący przebieg choroby i w razie jego identyfikacji wdrożenie odpowiedniego leczenia jeszcze przed wystąpieniem objawów ruchowych choroby.
POTENCJAŁ KOMERCJALIZACYJNY WYNALAZKU
Wynalazek może znaleźć zastosowanie w opracowywaniu zestawów laboratoryjnych, takich jak testy biochemiczne czy immunologiczne, umożliwiających wykrywanie nadtlenku wodoru i pochodnych 17β-estradiolu w próbkach biologicznych, takich jak krew. Produkty te mogłyby być wykorzystywane w szpitalach, laboratoriach diagnostycznych oraz jako narzędzia do szybkiej diagnostyki w gabinetach lekarskich. Planowany zakres działań w zakresie komercjalizacji wyników niniejszego projektu może nastąpić poprzez komercjalizację bezpośrednia, która polega na sprzedaży wyników działalności naukowej lub know-how związanego z tymi wynikami albo oddawaniu do używania tych wyników lub know-how, w szczególności na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy. W praktyce oznacza sprzedaż albo oddawanie do użytku innemu podmiotowi wyników prac działalności naukowej. W wyniku zawarcia umowy zbycia praw czyli sprzedaży następuje przeniesienie pełni praw z uczelni na podmiot kupujący. W wyniku zawarcia umowy licencyjnej następuję udzielenie przez uczelnię wybranemu podmiotowi upoważnienia do korzystania z technologii na określonych w umowie zasadach oraz w określonym czasie. Komercjalizacja może również nastąpić poprzez sprzedaż praw do wyników badań, wówczas zostanie ona poprzedzona niezależną wycena rynkową, która będzie podstawą do określenia kwoty sprzedaży.
Dzięki zastosowaniu biomarkerów można by znacząco zwiększyć skuteczność wykrywania tej choroby na wczesnym etapie, co jest kluczowe dla rozpoczęcia terapii hamujących postęp schorzenia. Stworzenie standardowych protokołów diagnostycznych uwzględniających badanie biomarkerów mogłoby zrewolucjonizować postępowanie w neurologii.