Narzędzie diagnostyczno-edukacyjne do analizy osobowości człowieka oraz jego komunikacji i relacji z innymi, zwłaszcza w sytuacjach szkolnych, z perspektywy analizy transakcyjnej
ZESPÓŁ AUTORSKI
Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie
- dr Adrianna Sarnat-Ciastko, prof. UJD (kierownik)
- dr Anna Pierzchała
- dr Dorota Gębuś
- dr Zbigniew Łęski
- dr Zbigniew Wieczorek
- dr Justyn Warwas
CO MOŻNA OSIĄGNĄĆ DZIĘKI WYNALAZKOWI?
W trosce o zdrowie psychiczne osób związanych z różnymi środowiskami edukacyjnymi (w tym szkołą) istotna jest możliwość uzyskania wglądu w to (diagnozy), jakimi potencjałami czy deficytami osoby te są obdarzone i jak wyglądają relacje między nimi, tworzące np. klimat danej placówki. Wgląd taki może pozwolić np. na podjęcie adekwatnego wsparcia, jeśli uzyskany obraz tego wymaga. „Kalejdoskop sytuacji szkolnych” jest zestawem narzędzi do prowadzenia rozmowy diagnostycznej przede wszystkim w szkole. Daje unikatową i dostosowaną do realiów szkolnych możliwość opisu danego ucznia/uczennicy czy nauczyciela/nauczycielki, panujących między nimi relacji i relacji rówieśniczych. Podstawą teoretyczną wykorzystywaną w stworzeniu narzędzia jest analiza transakcyjna ,w tym takie jej koncepty jak: stany Ja, komunikacja (transakcje), gry transakcyjne, Trójkąt Dramatyczny, pozycje życiowe.
ISTOTA WYNALAZKU
Proponowana technologia – narzędzie diagnostyczne „Kalejdoskop sytuacji szkolnych” („KSS”) jest owocem działań Zespołu Badawczego Edukacyjnej Analizy Transakcyjnej (ZBEAT) funkcjonującego od 2010 roku w murach Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie (http://eat.ujd.edu.pl/). Zespół ten jest unikatową tego typu instytucją w Polsce i na świecie, która w sposób zorganizowany wykorzystuje w przestrzeni naukowej stworzoną przez Erica Berne‘a koncepcję analizy transakcyjnej do badania m.in. jakości edukacji ze szczególnym uwzględnieniem relacji interpersonalnych i funkcjonowania jednostki (nauczyciela bądź ucznia) w szkole. Stworzenie tego narzędzia okazało się naturalną konsekwencją twórczych działań podejmowanych w ZBEAT. „Kalejdoskop Sytuacji Szkolnych” pozwala na dokonanie pogłębionego, wielowymiarowego wglądu w osobę badaną (ucznia/nauczyciela) oraz relacje między uczniem (uczniami) a nauczycielem (nauczycielami).
„Kalejdoskop sytuacji szkolnych” jest zestawem narzędzi i składa się z:
1. planszy diagnostycznej do identyfikacji stanów ja człowieka (pozwalających zilustrować osobowość badanego, bądź wskazanych przez niego osób),
2. zestawu 50 abstrakcyjnych grafik pobudzających emocje/uczucia i skojarzenia diagnozowanej osoby („Karty abstrakcji”),
3. wykazu 30 sytuacji generujących reakcje uczestników lub obserwatorów („Karty sytuacji” w relacjach uczeń - nauczyciel i relacjach rówieśniczych),
4. zestawu 20 ilustracji typowych ludzkich emocji i uczuć („Karty emocji i uczuć”)
5. diagramów do prowadzenia obserwacji („Karty obserwacji”).
Do narzędzia dołączona jest napisana przystępnym językiem publikacja „Podstawy edukacyjnej analizy transakcyjnej w praktyce” autorstwa A. Sarnat-Ciastko, A. Pierzchały, D. Gębuś, Z. Łęskiego i Z. Wieczorka (wzbogacona dodatkowymi grafikami ułatwiającymi odbiór treści). Publikacja ta prócz omówienia założeń analizy transakcyjnej zawiera proponowany instruktarz korzystania z "KSS".
Proponowane działanie diagnostyczne opiera się na możliwości stworzenia u osoby diagnozowanej-badanej projekcji wywoływanej uaktywnieniem różnych zmysłów. To pozwolić ma na dokonanie szczegółowego opisu siebie czy doświadczanych szkolnych sytuacji z wykorzystaniem zarówno: zmysłu wzroku („Karty abstrakcji”, "Karty emocji i uczuć", plansza diagnostyczna), słuchu „(Karty sytuacji”), jak i ruchu realizowanego w trakcie prowadzonej rozmowy/spotkania diagnostycznego.
POTENCJAŁ KOMERCJALIZACYJNY WYNALAZKU
Zestaw narzędzi diagnostycznych "Kalejdoskop sytuacji szkolnych" może być do wykorzystania w miejscach zajmujących się diagnostyką osób związanych ze szkołą (uczniami/nauczycielami) lub innym środowiskiem edukacyjnym. Skorzystać z niego mogą osoby zajmujące się zdrowiem psychicznym w tym: lekarze psychiatrzy, psychoterapeuci, psychologowie, ale także pedagodzy, wychowawcy zatem te osoby, które pracują w różnych, również specjalistycznych placówkach (tj. centra zdrowia psychicznego, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, szkoły, inne placówki oświatowe, świetlice socjoterapeutyczne itp.). Z uwagi na brak tego typu narzędzi odwołujących się do koncepcji analizy transakcyjnej, "KSS" jest propozycją unikatową.